Online first
O czasopiśmie
Redakcja
Dla autorek i autorów
Zasady publikacji w czasopiśmie
Wymagania redakcyjne i techniczne dotyczące artykułu
Procedura recenzowania
Sugerowana struktura artykułu naukowego
Sugerowana struktura recenzji tekstu naukowego do opublikowania w czasopiśmie
Archiwum
Recenzenci
Standardy etyczne
Kontakt
Dokumenty
| ISSN: | 1640-1808 |
PRACA ORYGINALNA
Childcare accessibility for children under 5 years of age across the urban and rural areas. Lessons from Wałbrzych district
1
Instytut Politologii, Uniwersytet Wrocławski, Polska
2
Wydział Nauk o Polityce i Administracji, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Polska
Zaznaczeni autorzy mieli równy wkład w przygotowanie tego artykułu
Data nadesłania: 11-06-2025
Data ostatniej rewizji: 15-12-2025
Data akceptacji: 08-01-2026
Data publikacji online: 13-01-2026
Data publikacji: 13-01-2026
Autor do korespondencji
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
The question about the potential differences between the town/city and the countryside becomes important in relation to such a specific type of social services as childcare. These are the services whose accessibility can play the role of a factor in local development. Therefore, the aim of the paper is to illustrate the state of accessibility to childcare for children up to 5 years of age in a comparative approach covering urban and rural areas. To achieve this aim, a set of research methods and techniques is used (element of comparative analysis and , document analysiscontent analysis, statistical data analysis). The study on the accessibility of nurseries, children’s clubs and kindergartens covering the Wałbrzych district leads to the conclusion that the level of this accessibility, regardless of whether we are talking about the physical dimension (A1), qualitative dimension (A2), or economic dimension (A3), shows differentiation in the division into urban and rural communes. Due to the lack of detailed, specialist documents adopted at the strategic level, this statement refers to the operational level, which consists of the activities of entities providing care, i.e. nurseries, children’s clubs and kindergartens operating in eight communes in questions.
REFERENCJE (90)
1.
Abankina, I. & Filatova, L. (2018). Accessibility of pre-school education. Educational Studies Moscow, 3, 216–246. https://doi.org/10.17323/1814-....
2.
Abrassart, A. & Bonoli, G. (2015). Availability, cost or culture? Obstacles to childcare services for low-income families. Journal of Social Policy, 44(4), 787–806. https://doi.org/10.1017/S00472....
3.
Agyekum, M.W., Yeboah, S.B., Dzradosi, C., Ofosu-Ampong, K., Quaye, M.O., & Donkoh, C. (2023). Rural–urban differentials in early childhood education and child development: Evidence from Multiple Indicator Cluster Survey (MICS) in Ghana. PLOS Global Public Health, 3(8), e0002171. https://doi.org/10.1371/journa....
4.
Alexiadou, N. & Stadler Altmann, U. (2020). Early childhood education research in Europe: Contexts, policies and ideas. Education Inquiry, 11(2), 89–93. https://doi.org/10.1080/200045....
5.
Alm, A.F. & Forsberg, H. (2023). Even in preschools: Analysing the preschool and neighbourhood segregation gap in Swedish municipalities. European Sociological Review, 39(5), 677–691. https://doi.org/10.1093/esr/jc....
6.
Anderson, S. & Mikesell, M. (2017). Child care type, access and quality in rural areas of the United States: A review. Early Child Development and Care, 189(11), 1812–1826. https://doi.org/10.1080/030044....
7.
Atkinson, A.M. (1994). Rural and urban families’ use of child care. Family Relations, 43(1), 16–22. https://doi.org/10.2307/585137.
8.
Atkinson, A.M. (1996). Rural mothers’ evaluation of the strong and weak points of child care. Journal of Research in Rural Education, 12(2), 83–91. https://jrre.psu.edu/sites/def....
9.
Bassok, D., Fitzpatrick, M., & Loeb, S. (2011). Disparities in child care availability across communities: Differential reflection of targeted interventions and local demand (CEPA Working Paper). https://cepa.stanford.edu/site....
10.
Beach, B.A. (1995). What do we know about rural child care: An overview of issues. Journal of Research in Rural Education, 11(2), 114–122. https://jrre.psu.edu/sites/def....
11.
Beck, K. & Kaune, M. (2025). Early childhood development and cities. https://urban95academy.org/new.... (2025). Oficjalny serwis Miasta Boguszów-Gorce. https://boguszow-gorce.pl/.
12.
Bucaite-Vilke, J. (2021). Family choices on welfare and territorial disadvantages: The perception of the child care services approach in urban and rural areas. SAGE Open, 11(3). https://doi.org/10.1177/215824....
13.
Cordero-Vinueza, V.A., Niekerk, F., & van Dijk, T. (2023). Making child-friendly cities: A socio-spatial literature review. Cities, 137, 104248. https://doi.org/10.1016/j.citi....
15.
Crouch, E., Hung, P., Benavidez, G., Giannouchos, T., & Brown, M.J. (2024). Rural–urban differences in access to care among children and adolescents in the United States. The Journal of Rural Health, 40(1), 200–207. https://doi.org/10.1111/jrh.12....
17.
Daly, M. (2003). Governance and social policy. Journal of Social Policy, 32(1), 113–128. https://doi.org/10.1017/S00472....
18.
Davis, E.E. & Weber, R.B. (2001). The dynamics of childcare subsidy use by rural families in Oregon. American Journal of Agricultural Economics, 83(5), 1293–1301. https://doi.org/10.1111/0002-9....
19.
Davis, E.E., Won, F.L., & Sojourner, A. (2019). Family-centered measures of access to early care and education. Early Childhood Research Quarterly, 47(2). https://doi.org/10.1016/j.ecre....
20.
Della Porta, D. (2008). Comparative analysis: Case-oriented versus variable-oriented research. In D. Della Porta & M. Keating (Eds.), Approaches and methodologies in the social sciences: A pluralist perspective (pp. 198–222). Cambridge University Press.
25.
European Commission. (2025b). European education area: Quality education and training for all. https://education.ec.europa.eu....
26.
European Union. (2021). Strategy for the rights of persons with disabilities 2021–2030. https://op.europa.eu/en/public....
27.
Farfan-Portet, M.I., Lorant, V., & Petrella, F. (2011). Access to childcare services: The role of demand- and supply-side policies. Population Research and Policy Review, 30(2), 165–183. https://doi.org/10.1007/s11113....
28.
Farrington, F. & Farrington, C. (2005). Rural accessibility, social inclusion and social justice: Toward conceptualisation. Journal of Transport Geography, 13, 1–12. https://doi.org/10.1016/j.jtra....
29.
Geurs, K.T. & Ritsema van Eck, J.R. (2001). Accessibility measures: Review and applications. Evaluation of accessibility impacts of land-use transportation scenarios and related social and economic impacts. RIVM Report, Urban Research Centre, Utrecht University.
30.
Glinka, K. (2014). Zarządzanie wizerunkiem dużego miasta na przykładzie Wałbrzycha. Ogrody Nauk i Sztuk, 4, 506–515. https://doi.org/10.15503/onis2....
31.
Glinka, K. (2021). The biggest Polish cities in response to the first wave of the COVID-19 pandemic: The perspective of municipal self-government administration. Przegląd Politologiczny, 21(2), 47–69. https://doi.org/10.14746/pp.20....
32.
Glinka, K. (2023). Przeskalowanie urban governance. Doświadczenia miast wojewódzkich w Polsce. Wydawnictwo Naukowe Scholar.
33.
Glinka, K., Cabada, L., Klimovský, D., & Soós, E. (Eds.). (2025). Urban responses to the COVID-19 pandemic: Perspectives of the Visegrad Group countries. Routledge. https://doi.org/10.4324/978100....
34.
Głuszyca. (2025). Kierunki strategii rozwoju. Plan rozwoju lokalnego. https://www.bip.gluszyca.pl/ki....
35.
Goering, S. (2015). Rethinking disability: The social model of disability and chronic disease. Current Reviews in Musculoskeletal Medicine, 8(2), 134–138. https://doi.org/10.1007/s12178....
36.
Gordon, R.A. & Chase-Lansdale, P.L. (2001). Availability of child care in the United States: A description and analysis of data sources. Demography, 38(2), 299–316. https://doi.org/10.1353/dem.20....
39.
GUS. (2024b). Opieka i wychowanie w roku szkolnym 2023/2024: Informacje sygnalne. https://stat.gov.pl/obszary-te....
40.
GUS. (2024c). Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2024 r. (stan w dniu 30.06). https://stat.gov.pl/obszary-te....
41.
Halliday, J. & Little, J. (2001). Amongst women: Exploring the reality of rural childcare. Sociologia Ruralis, 41(4), 423–437. https://doi.org/10.1111/1467-9....
43.
Hausner, J. (Ed.). (2001). Studia z zarządzania publicznego. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie.
44.
Howlett, M. (2011). Designing public policies. Routledge. Jedlina-Zdrój. (2025). Strategie i programy. https://jedlinazdroj.eu/miasto....
45.
Kang, E.J. & Hwang, M.H. (2024). Diagnosing communities’ childcare friendliness: Case studies of two South Korean cities. Children’s Geographies, 22(6), 878–897. https://doi.org/10.1080/147332....
46.
Kanior, A., Pluszyńska, A., Grabowska, A., & Czyczyło, A. (2024). Accessibility implementation in public cultural institutions: An opportunity or a legally imposed necessity? Problemy Polityki Społecznej. Social Policy Issues, 67(4), 1–23. https://doi.org/10.31971/pps/1....
47.
Kurowska, A. & Szczupak, K. (2016). Zmiany w dostępie do usług opieki nad dzieckiem poniżej trzech lat w polskich gminach i popyt na te usługi. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 456, 180–191. https://doi.org/10.15611/pn.20....
48.
Lee, H.Ch. & Ha, M.K. (2022). A study on the development of childcare environment in urban low-rise residential areas based on child-friendly city. Journal of the Architectural Institute of Korea, 38(12). https://doi.org/10.5659/JAIK.2....
49.
Maher, E.J., Frestedt, B., & Grace, C. (2008). Differences in childcare quality in rural and non-rural areas. Journal of Research in Rural Education, 23(4), 1–13. https://jrre.psu.edu/sites/def....
50.
Malik, R. & Schochet, L. (2018). A compass for families: Head Start in rural America. Center for American Progress. https://cdn.americanprogress.o....
51.
Mazur, S. (Ed.). (2014). Współzarządzanie publiczne. Wydawnictwo Naukowe Scholar.
52.
McLean, C., Naumann, I., & Koslowski, A. (2017). Access to childcare in Europe: Parents’ logistical challenges in cross-national perspective. Social Policy & Administration, 51(7), 1367–1385. https://doi.org/10.1111/spol.1....
53.
Mieroszów. (2025). Strategia rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność na lata 2023–2027. https://mieroszow.pl/strategia....
54.
Miller, P. & Vortuba-Drzal, E. (2013). Early academic skills and childhood experiences across the urban–rural continuum. Early Childhood Research Quarterly, 28(2), 234–248. https://doi.org/10.1016/j.ecre....
55.
Moran, M., Rein, M., & Goodin, R.E. (2006). The Oxford handbook of public policy. Oxford University Press.
56.
Morrissey, T.W., Allard, S.W., & Pelletier, E. (2022). Access to early care and education in rural communities: Implications for children’s school readiness. RSF: The Russell Sage Foundation Journal of the Social Sciences, 8(3), 100–123. https://doi.org/10.7758/RSF.20....
58.
Motiejunaite, A. (2021). Access and quality of early childhood education and care in Europe: An overview of policies and current situation. IUL Research Open Journal of IUL University, 2(4), 64–80. https://doi.org/10.57568/iulre....
59.
Moussié, R. (2021). Childcare services in cities: Challenges and emerging solutions for women informal workers and their children. Environment & Urbanization, 33(1), 117–130. https://doi.org/10.1177/095624....
60.
Neumeier, S. (2016). Accessibility to services in rural areas: The example of petrol service provision in Germany. disP – The Planning Review, 52(3), 32–49. https://doi.org/10.1080/025136....
61.
NIK. (2014). Rozwój systemu opieki nad dziećmi do lat 3, w tym realizacja programu „Maluch+”. Informacja o wynikach kontroli. https://www.nik.gov.pl/kontrol....
64.
Penchansky, R. & Thomas, J.W. (1981). The concept of access: Definition and relationship to consumer satisfaction. Medical Care, 19, 127–140. https://doi.org/10.1097/000056....
65.
Pennerstorfer, A., Pennerstorfer, D., & Neumayr, M. (2024). Unequal access to childcare in cities: Is equal public funding sufficient? Urban Studies, 62(4), 647–664. https://doi.org/10.1177/004209....
66.
Przybyła, K. (2015). Zmiany poziomu życia w Wałbrzychu na tle większych miast Dolnego Śląska. Studia Miejskie, 19, 121–129.
68.
Saurman, E. (2015). Improving access: Modifying Penchansky and Thomas’s theory of access. Journal of Health Services Research & Policy, 21(1), 36–39. https://doi.org/10.1177/135581....
69.
Sroka, J. (2009). Deliberacja i rządzenie wielopasmowe. Teoria i praktyka. Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
70.
Stanny, M., Rosner, A., & Komorowski, Ł. (2023). Monitoring rozwoju obszarów wiejskich. Etap IV: Dekada przemian społeczno-gospodarczych. Fundacja Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej; Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN.
72.
Stolińska-Pobralska, N. (2012). Publiczno-prawny charakter instytucjonalnej opieki nad dzieckiem trzyletnim w Polsce. Pedagogika Rodziny, 2(3), 115–125.
73.
Subocz, E. (2019). Wczesna edukacja i opieka nad dzieckiem jako wyzwanie dla polityki społecznej z perspektywy Unii Europejskiej. Problemy Wczesnej Edukacji, 1(44), 103–113. https://doi.org/10.26881/pwe.2....
74.
Szarfenberg, R. (2016). Polityka publiczna – zagadnienia i nurty teoretyczne. Studia z Polityki Publicznej, 3, 1(9), 45–75. https://doi.org/10.33119/KSzPP....
76.
Taryn, W., Scott, W., & Allard, P.E. (2022). Access to early care and education in rural communities: Implications for children’s school readiness. RSF: The Russell Sage Foundation Journal of the Social Sciences, 8(3), 100–123. https://doi.org/10.7758/RSF.8.....
77.
Taylor, Z. (1999). Przestrzenna dostępność miejsc zatrudnienia, kształcenia i usług a codzienna ruchliwość ludności wiejskiej. Polska Akademia Nauk, Wydawnictwo Continuo.
78.
Tervo, M., Kotavaara, O., Antikainen, H., & Rusanen, J. (2013). Accessibility analysis of public services in rural areas under restructuring. Nordia Geographical Publications, 42(2), 39–55.
79.
Tietze, W. & Cryer, D. (1999). Current trends in European early child care and education. The ANNALS of the American Academy of Political and Social Science, 563(1), 175–193. https://doi.org/10.1177/000271....
81.
Weimer, D.L. & Vining, A. (2011). Policy analysis: Concepts and practice. Routledge.
82.
Wspólnota. (2023). Najbogatsze samorządy w 2023 r. Ranking dochodów per capita. https://wspolnota.org.pl/filea....
83.
Zakrzewska-Półtorak, A. (2010). Problemy rozwoju Wałbrzycha i ich znaczenie dla rozwoju województwa dolnośląskiego. Biblioteka Regionalisty, 10, 263–273. https://dbc.wroc.pl/Content/35....
84.
Zybała, A. (2012). Polityki publiczne. Doświadczenia w tworzeniu i wykonywaniu programów publicznych w Polsce i w innych krajach. Krajowa Szkoła Administracji Publicznej. https://ksap.gov.pl/ksap/sites....
85.
Zybała, A. (2013). Państwo i społeczeństwo w działaniu. Polityki publiczne wobec potrzeb modernizacji państwa i społeczeństwa. Difin.
86.
Act (2019). Directive (EU) 2019/882 of the European Parliament and of the Council of 17 April 2019 on the accessibility requirements for products and services.
87.
Ustawa (2004). Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, Dz. U. 2024, poz. 1283 (z późn. zm.).
88.
Ustawa (2011). Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi do lat 3, Dz. U. 2024, poz. 338, 743, 858.
89.
Ustawa (2016). Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, Dz. U. 2024, poz. 737, 854, 1562, 1635, 1933.
90.
Ustawa (2019). Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centra usług społecznych, Dz. U. 2019, poz. 1818 (z późn. zm.).
Udostępnij
ARTYKUŁ POWIĄZANY
| ISSN: | 1640-1808 |
Przetwarzamy dane osobowe zbierane podczas odwiedzania serwisu. Realizacja funkcji pozyskiwania informacji o użytkownikach i ich zachowaniu odbywa się poprzez dobrowolnie wprowadzone w formularzach informacje oraz zapisywanie w urządzeniach końcowych plików cookies (tzw. ciasteczka). Dane, w tym pliki cookies, wykorzystywane są w celu realizacji usług, zapewnienia wygodnego korzystania ze strony oraz w celu monitorowania ruchu zgodnie z Polityką prywatności. Dane są także zbierane i przetwarzane przez narzędzie Google Analytics (więcej).
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
